Dimensionering thuis batterij

De rol van de thuisbatterij in de energietransitie

De thuisbatterij speelt een steeds grotere rol in de energietransitie door de efficiënte benutting van duurzaam opgewekte energie. Dit kan op twee manieren:

1. Zelfconsumptie: De batterij slaat overtollige zonne-energie op voor later gebruik, waardoor huishoudens minder afhankelijk zijn van het energienet.
2. Handelen op de energiemarkt:
   • Optimalisatie via een dynamisch energiecontract (EPEX): De elektriciteitsprijs varieert elk uur. Door slim laden en ontladen kan een thuisbatterij profiteren van deze prijsschommelingen, wat resulteert in lagere energiekosten.
   • Handelen op de onbalansmarkt: Energiebedrijven kunnen thuisbatterijen aansturen om stroom te verhandelen op basis van onbalans in het net. De winst uit deze transacties wordt gedeeltelijk doorberekend aan de eigenaar van de batterij.

Over deze laatste optie bestaan wisselende meningen. De winstgevendheid hangt af van prijssignalen en de mate van onbalans in het energienet. Het is belangrijk om geen garanties te geven over toekomstige verdiensten, maar wel inzicht te bieden in historische opbrengsten.

Hoe ontwikkelt de energiemarkt zich?

De toekomst van energiemarkten is onzeker. Daarom is het raadzaam om een thuisbatterij primair te dimensioneren op basis van zelfconsumptie. Een te grote batterij kan in de toekomst inefficiënt of zelfs overbodig worden. Handelen op de energiemarkt moet als een extra optie worden gezien: een bonus zolang de markt dit toelaat.

Vermogen vs. capaciteit

• Vermogen (Watt, W): Geeft aan hoeveel energie een apparaat verbruikt wanneer het aanstaat. Bijvoorbeeld, een wasmachine kan een vermogen van 2500 W (2,5 kW) hebben.
• Capaciteit (kilowattuur, kWh): De hoeveelheid energie die een apparaat over tijd gebruikt. Als een waterkoker 1 uur aanstaat met een vermogen van 2,5 kW, verbruikt deze 2,5 kWh.

Let op: Apparaten geven vaak hun maximaal vermogen weer, maar in de praktijk varieert het daadwerkelijke verbruik.

Hoe groot moet mijn thuisbatterij zijn?

De ideale batterijcapaciteit is afhankelijk van het energieverbruik en de opwekking per huishouden. Om hier inzicht in te krijgen, zijn simulaties uitgevoerd in PVSOL, gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

• Huishouden: 4 personen
• PV vermogen: geschaald naar het gemiddelde verbruikspatroon
• Seizoensinvloeden: lager verbruik in de zomer dan in de winter
• Zonne-energie: afgestemd op het verbruik, georiënteerd op het zuiden onder een hellingshoek van 35° (dit geeft de maximale opwek op basis van een jaar, echter niet het maximale direct eigenverbruik) 

Indien de daadwerkelijke zonne-energie-installatie afwijkt van de gesimuleerde waarde, laten de resultaten zien dat de invloed op de optimale batterijcapaciteit relatief klein is. Wel beïnvloedt dit het aandeel van het totale verbruik dat kan worden gedekt door de combinatie van zonne-energie en de batterij. 

Onderstaande tabel geeft een richtlijn voor optimaal geschaalde batterijen en omvormers voor zelfconsumptie:

Meer inzicht in kosten en baten? Gebruik onze calculator: 4blue opbrengstcalculator

Handelen op de energiemarkt

Voor maximale winst bij energiehandel geldt: hoe groter het vermogen en de opslagcapaciteit, hoe hoger de mogelijke verdiensten. Echter, als marktvoorwaarden veranderen, kan een te groot systeem minder rendabel zijn voor zelfconsumptie.

Historische verdiensten bij een 5 kW omvormer en 10 kWh opslag (bron: Frankenergie):

*Let op: Reken jezelf niet rijk met de onbalans markt. zo was bijvoorbeeld de verdiensten op de onbalans in een case in 2025 ~74 euro in vergelijking met ~260 euro het jaar ervoor in de maand augustus. Deze markt is dus zeer onvoorspelbaar. (Bron: Rtl nieuws)

Vermogensverbruik van huishoudelijke apparaten

Met deze informatie kunnen installateurs en consumenten een weloverwogen keuze maken voor een thuisbatterij die zowel bij hun energieverbruik als de toekomstige energiemarkt past.

Flexibiliteit in schaalbaarheid

• Opschalen van een batterijsysteem blijft altijd mogelijk indien later blijkt dat er meer opslagcapaciteit nodig is.
• Downsizen is echter niet zinvol, aangezien de initiële investering in batterijcapaciteit vastligt en niet eenvoudig kan worden teruggedraaid.

Deze analyse benadrukt het belang van een zorgvuldige dimensionering van batterijsystemen om een optimale balans tussen investering en rendement te realiseren.